Why we wrap on time

Có một cái chuẩn chung là: Một ngày quay 14-15 tiếng là chuyện bình thường ở Việt Nam, và tụi mình cũng không ngoại lệ. Tụi mình quay vậy suốt. Bản thân chuyện quay 15 tiếng không phải là vấn đề. Vấn đề bắt đầu khi một dự án thực sự cần 2 ngày bị nhồi vào 1 ngày, và cái ngày đó kéo dài ra 18, 19, 20 tiếng, thậm chí là hơn.

Một phần cũng là chuyện vùng miền. Văn hoá tăng ca ở Sài Gòn nặng hơn ngoài Hà Nội. Có lần tụi mình nhận một dự án ngoài Hà Nội và xác định nó là lịch quay 2 ngày. Đó là một job mà tụi mình thấy mình chưa đủ kinh nghiệm và đồ nghề để tự đảm đương ở ngoài đó, nên tụi mình đi hỏi báo giá từ vài production house trong Sài Gòn. Tất cả đều báo gói gọn trong 1 ngày. Một ngày rất rất dài.

FA Production đã có kinh nghiệm với việc này rồi. Năm 2020, có một dự án tụi mình quay 4 ngày liên tục, mỗi đêm ngủ khoảng 3 tiếng. Bắt đầu lúc 5 giờ sáng, wrap khi đã quá nửa đêm, về tới khách sạn tầm 1-2 giờ, rồi 5 giờ lại có mặt trên set. Suốt 4 ngày như vậy. Đến cuối thì cả đoàn ai cũng cạn sạch năng lượng.

Ở Việt Nam, chuyện này không có gì lạ lẫm. Khi mà ngành còn non trẻ, không có công đoàn, và một niềm tin phổ biến rằng biến 2 ngày thành 1 ngày là "hiệu quả”. Giờ wrap thì bị coi như chỉ để tham khảo, điều này rất tiếc, không dẫn đến sự hiệu quả, mà theo mình, là dẫn đến chất lượng sản phẩm đi xuống.

Chuyện gì thực sự xảy ra khi ngày quay kéo quá dài

Tạm thời chưa nói đến việc framing lỏng, focus trượt, đạo diễn ok nhanh cho qua xong cảnh (những điều chắc chắn xảy ra), thì đây là một con số thú vị.

Có một nghiên cứu, cũng lâu rồi, vào năm 2000, nhưng vẫn được trích dẫn rất nhiều hiện nay, chỉ ra rằng sau khoảng 17-19h thức liên tục, khả năng phản ứng và phán đoán của chúng ta có thể suy giảm tương đương với một người có nồng độ cồn trong máu 0,05% - tức là sẽ bị phạt tiền nếu bạn điều khiển phương tiện giao thông ngoài đường. Vậy thì thật khó có thể hy vọng crew sẽ làm việc chỉn chu với vài cốc bia trong người.

Rồi còn một phần mà ít ai nói tới. Năng lượng của cả căn phòng thay đổi. Nó căng lên. Mỗi lỗi nhỏ kéo theo một phản ứng lớn hơn mức đáng có, mà không phải kiểu phản ứng dễ chịu, bởi vì lúc này ai cũng rơi vào chung một tâm lý: làm cho xong để còn về. Đặc biệt khi bạn đã đi quá giờ wrap ở call sheet. Một cái set trong trạng thái đó khó tạo ra được thứ gì tỉ mỉ hay tử tế. 

Và đây là cái bẫy, đúng cái mà tụi mình từng viết trong bài về những lầm tưởng trong nghề. Phần lớn những lỗi này không phải thứ bạn sửa được sau đó. Hậu kỳ chỉ làm tốt hơn cái đã có sẵn. Nó không thể tạo ra một cú máy mà bạn đã quá mệt để quay, không thể thổi sức sống lại vào diễn xuất nhạt nhẽo, hay dựng lại một cảnh bị làm vội vì lúc đó là 1 giờ sáng và ai cũng muốn về.

Vì sao ngày quay dài lại có cảm giác hời

Từ phía khách hàng, cái ngày quay dài gói gọn trong 1 ngày trông như một món hời. Nhiều giờ hơn, nhiều công sức hơn, ít tiền hơn. Cảm giác như được nhiều hơn.

Nhưng số giờ trên set không phải là sản phẩm. Footage mới là sản phẩm. Một video hoàn chỉnh và hiệu quả mới là sản phẩm. Khi bạn trả tiền cho một ngày quay bị nhồi nhét, những giờ tăng thêm đó cộng vào rủi ro chứ không cộng vào giá trị, và rủi ro ấy hiện ra ở đúng nơi quan trọng nhất: trên màn hình. 

Một ngày quay rẻ hơn nhưng cho ra footage cuối ngày không dùng được thì thực ra không hề rẻ, một khi bạn tính cả chi phí quay lại, hay một video đơn giản là không chạm được tới người xem.

Nên tụi mình đặt ra một nguyên tắc. Đơn giản thôi. Nếu không lên kế hoạch tử tế được thì tụi mình không quay. Nếu call sheet ghi giờ wrap là mấy giờ, thì đó là giờ tụi mình đặt mục tiêu wrap.

Đây vẫn là cái niềm tin xuyên suốt mọi thứ FA làm. Tụi mình từng viết rằng tiền kỳ là phần móng nhà, còn hậu kỳ là phần nội thất. Một lịch quay thực tế là một phần của cái móng đó. Tụi mình cũng từng viết trực tiếp hơn về vấn đề overtime ở Việt Nam. Tụi mình thà làm một phần của giải pháp còn hơn là một phần của vấn đề. Giữ được một lịch quay hợp lý đòi hỏi việc bóc tách khối lượng công việc một cách trung thực, và sự sẵn lòng báo thêm một ngày thay vì cố gồng gánh trong một ngày duy nhất.

Dự án duy nhất bị quá giờ trong năm 2025

Tụi mình không hoàn hảo. Trong số 30 dự án năm ngoái, có một dự án không thể hoàn thành trong lịch quay 2 ngày như dự kiến và cần thêm một ngày thứ ba (2 tiếng).

Mà kể cả vậy thì cũng không phải bất ngờ. Tụi mình đã lường trước rủi ro từ trước khi bắt đầu, và cài sẵn một phương án dự phòng vào lịch. Tụi mình cố tình để những cảnh dễ quay lại nhất xuống cuối 2 ngày quay, để bất cứ thứ gì lố sang ngày thứ ba đều rẻ và đơn giản để quay bù, không phải dựng lại set up phức tạp. Tụi mình cũng đã hỏi trước ê-kíp chính và bạn nữ chính xem họ có thể giữ lịch cho ngày thứ ba không, nên phương án đó luôn sẵn sàng nếu cần.

Đó chính là sự khác biệt mà tụi mình đang muốn nói ở đây. Wrap đúng giờ không phải là may mắn. Khi có điều gì đó có thể làm hỏng kế hoạch, bạn sẽ muốn nhìn thấy nó trước trên bàn khi planning, chứ không phải p

hát hiện ra vào lúc nửa đêm trên set.

Wrap đúng giờ

Wrap đúng giờ nghe thì là chuyện nhỏ, nhưng với tụi mình nó là một phần của một cái gì đó lớn hơn: cố gắng thành thật trong cách mình làm việc. Thành thật với khách hàng về việc một dự án thật sự cần bao nhiêu ngày. Thành thật với ê-kíp về việc một ngày nên dài tới đâu. Và thành thật với chính cái sản phẩm cuối cùng. 

Tụi mình không phải lúc nào cũng làm được. Nhưng đó là thứ mà FA Production luôn cố gắng hướng tới.